Of het nu gaat om een roman of een ingewikkeld bedrijfsdocument: de een leest ‘m sneller door dan de ander. Dit heeft niets te maken met iemands intelligentie, maar met de manier waarop je leest. Denk je dat sneller lezen ervoor zorgt dat je veel informatie mist of overslaat? Fout! Het is, wanneer je de juiste techniek toepast, mogelijk om je leestijd te verkorten.
Wat komt aan bod:
- Wat betekent ‘leestijd’ precies en hoe bereken je het?
- Allereerst: wat is snellezen?
- Hoe werkt lezen?
- Wat is de gemiddelde leestijd?
- Hoeveel tijd kan ik besparen met snellezen?
- Meten is weten: hoe bereken je leestijd?
- Waarom lees ik zo langzaam – en is dat normaal?
- Hoe kan ik sneller lezen? 6 tips for een snellere leestijd!
- Hoe pas je deze tips toe?
- Nóg sneller lezen? Volg een cursus!
Na 30 jaar research durven onderzoekers met zekerheid te zeggen dat één specifieke techniek je sneller helpt lezen, zonder begrip of details te verliezen.
Wat betekent ‘leestijd’ precies en hoe bereken je het?
In een rap tempo door je tekst heen, zonder belangrijke informatie over te slaan… het klinkt bijna onmogelijk, toch? Voor ik je meeneem in de techniek van sneller lezen, duik ik eerst in de term ‘leestijd’.
Leestijd is simpel gezegd de tijd die je nodig hebt om een tekst van begin tot eind te verwerken. Je kijkt dus niet alleen naar de woorden, maar begrijpt ze ook.
Want wie op een efficiënte manier leest, kan dezelfde hoeveelheid informatie in veel minder tijd opnemen. Hoe je je leestijd verkort? Met snellezen.
Snellezen wordt sinds 1959 al geprezen als dé manier om sneller door teksten heen te komen van elk formaat. Deze techniek werd destijds door Evelyn Wood opgezet in haar Reading Dynamics Institute en is sindsdien een begrip. Evelyn Wood’s methode wekte later zelfs de aandacht van president Kennedy, die het hele personeel van The White House op cursus stuurde. Net als president Carter, die ook zijn dochter deze vaardigheden liet aanleren.
Het is een leuk feitje dat presidenten fan zijn, maar de bewezen werking van snellezen is daarmee niet waterdicht verklaard. Een paar decennia aan onderzoek levert echter wél een waterdicht antwoord op.
Allereerst: wat is snellezen?
Ik snap je hoor, het woord ‘snellezen’ geeft eigenlijk al aan wat het is. Toch duik ik wat dieper in de betekenis:
De betekenis van snellezen volgens Indeed:
“Snellezen is een vaardigheid om snel geschreven informatie te verwerken zonder begripsverlies. Mensen die snellezen, kunnen lange alinea’s en stukken informatie in één keer begrijpen, zonder langzaam woord voor woord te hoeven lezen. Je leest de hele tekst (dus niet alleen de koppen of vetgedrukte woorden), maar traint jezelf om dat efficiënter te doen.”
De betekenis van snellezen volgens recent groot meta-onderzoek, uitgevoerd door een groep psycholoog-onderzoekers:
“Op verhoogde snelheid lezen, zonder enig begripverlies.”
De twee definities hebben een belangrijke overeenkomst, namelijk de woorden ‘begripsvermindering’ en ‘begripverlies’. Snellezen draait dus om (goh, je meent het!) sneller lezen, maar óók op het feit dat je de tekst (ondanks het tempo) alsnog begrijpt.
Om snellezen aan te leren en toe te passen, is het belangrijk om te weten hoe lezen precies werkt en biologisch en fysiek in elkaar steekt. Wat doen je ogen bij lezen? Wat doet je brein? Om te kunnen weten of je dit kunt bewerken met oefening, moet je eerst weten hoe het werkt op ‘normaal’ niveau.
Oftewel: om te weten of snellezen werkt, moet je eerst weten hoe lezen werkt.
Hoe werkt lezen?
Van een e-mail tot WhatsApp-bericht en van kookinstructies op een pak rijst tot een ingewikkeld bedrijfsdocument: we lezen de hele dag door. Maar eh… heb je er eigenlijk ooit bij stilgestaan wat er tijdens het lezen in je hoofd gebeurt?
Lezen is iets heel bijzonders dat we zelf bedacht hebben.
Het is geen vaardigheid die je als kind vanzelf leert, zoals spreken. Het is iets wat je met moeite aangeleerd krijgt. Als je leest, dan gebeurt er in je ogen en brein een hoop. Kort gezegd: je oog bevat 2 onderdelen om mee te kunnen lezen: staafjes en kegeltjes.
De staafjes herkennen helderheid en beweging, de kegeltjes herkennen kleur en detail.
Die gegevens sturen ze via het netvlies naar het brein. Deze zet die informatie om in begrijpelijke woorden, zinnen en alinea’s.
Vooral de beweging die de staafjes in je oog herkennen is belangrijk bij het lezen en het omzetten in iets dat je brein begrijpt. Het gaat razendsnel, maar je oog blijft bij elk woord even hangen als je leest. Het stopt, en gaat verder naar het volgende, het stopt en gaat verder (soms gaat het zelfs even terug). Allemaal binnen milliseconden (ms), concludeerden de 5 psychologen die dé meta-studie in snellezen uitvoerden: Keith Rayner, Elizabeth Schotter, Michael Masson, Mary Potter en Rebecca Treiman.
Bizar, toch?
Interessante feiten over wat er precies gebeurt terwijl je leest
- De kleine stop bij ieder woord heeft een duur van 250 ms.
- Het oog herkent dan een woord of lettergroep van maximaal 7 letters (het ‘fovea’ gebied, waar de focus van je oog ligt).
- Bovendien ziet het, iets minder bewust en gefocust, 3-4 letters links daarvan en 14-15 letters rechts ervan al (het ‘perifere’ gebied).
- Het verspringen van de ene woordgroep naar de volgende duurt 20-35 ms.
- Logische, korte en veelvoorkomende woorden slaat het oog over, zoals ‘de’.
- 10% van de leestijd gaat je oog even terug naar een vorig woord (‘regressie’), om een betekenis te verifiëren of corrigeren.
- “De kijkhoek van je oog is grofweg een duimbreedte, op een afstand van een gestrekte arm van je oog vandaan. Hier vindt het grootste gedeelte van het woordbegrip plaats”, zeggen de onderzoekers.
Ik noemde het net al even, de term ‘woordbegrip’. Je oog legt de focus telkens op een woordgroep, waarbij je ook een beetje links en rechts ervan ziet om een woord te begrijpen. Dit is cruciaal en nodig om een tekst goed te begrijpen.
Wat is de gemiddelde leestijd?
‘Snel’, het is een vaag begrip. Want wat is snel? Wat is een normale leestijd per pagina? En hoe lang doe je gemiddeld over een boek lezen? Om deze vragen te beantwoorden, moet je je leessnelheid weten. Dus, bijvoorbeeld: hoeveel woorden lees je per minuut?
De gemiddelde leessnelheid van de meeste mensen wordt geschat op ongeveer 200 tot 250 woorden per minuut (wpm).
Bij deze snelheid begrijpen lezers slechts zo’n 50 tot 60 procent van de tekst, wat resulteert in een effectieve leessnelheid van ongeveer 125 wpm.
Nu je de gemiddelde leessnelheid weet, kun je berekenen hoe snel je een boek uitleest. Om te beginnen: hoe lang doe je over 1 bladzijde lezen? Gaan we uit van een pagina met 275 woorden (dit is bij de meeste boeken het gemiddelde aantal woorden op een pagina), dan kom je uit op een leestijd van ongeveer 2 tot 2,5 minuten per bladzijde. Dat lijkt misschien kort, maar over een groter aantal pagina’s telt dat flink op. Hoe snel lees je 100 bladzijdes? Daar ben je gemiddeld zo’n 3,5 uur mee bezig. Hoe lang doe je gemiddeld over een boek lezen? Dat komt dan uit op ruim 9 uur. En dan heb ik het nog niet eens over die immens dikke pillen, zoals de fantasy reeks van Brandon Sanderson of Stephen Kings It. Tijd om wat tijd terug te krijgen (zonder begrip te verliezen natuurlijk)!
Hoeveel tijd kan ik besparen met snellezen?
Zodra je kunt snellezen, kun je deze gemiddelde leestijd verkorten. Wat is een goede leestijd per pagina of artikel? Het getal waar je naar kunt streven, is 350 en 400 wpm, met een tekstbegrip van 80 procent. Dit zou een effectieve leessnelheid van ongeveer 300 wpm opleveren. Dit lukt echter niet zomaar. Je leestijd verhogen, vraagt om een beheersing van de juiste techniek.
Meten is weten: hoe bereken je leestijd?
Hoe bereken je je leestijd per artikel of boek? Om je eigen leestijd te meten, heb je niet veel nodig. Kies een artikel of boekpagina en tel het aantal woorden. Lees vervolgens één minuut op je normale tempo. Noteer vervolgens hoeveel woorden je in die minuut hebt gelezen. Het is heel simpel: dat aantal woorden vormt jouw persoonlijke wpm.
Wil je het serieuzer aanpakken en vraag je je af: welke apps of tools meten mijn leestijd betrouwbaar? Er bestaan handige digitale tools die jouw leessnelheid én tekstbegrip nauwkeurig in kaart brengen. Denk aan apps en websites die je een testtekst laten lezen en daarna automatisch jouw wpm berekenen. Tools als SpeedReadr, Outread of ReadCheck metingen niet alleen de leestijd, maar ook hoeveel je van de tekst begrepen hebt.
Waarom lees ik zo langzaam – en is dat normaal?
Dacht je snel te lezen, maar valt dat na de meting behoorlijk tegen? Dan vraag je je waarschijnlijk af hoe dat kan. Een leestijd die langzamer dan het gemiddelde is, hoeft niet te betekenen dat je ‘dom’ of ‘sloom’ bent. Er kunnen veel factoren de boosdoener zijn.
Er zijn een hoop mensen die beweren hét trucje om sneller te lezen te kennen. Waar Evelyn Wood ooit in ‘59 begon met haar onderzoek naar snellezen, zijn haar opvolgers er nooit mee gestopt. Wat Evelyn Wood presidenten, White House-personeel en buitenlui leerde, was bijvoorbeeld niet meer dan ‘skimming’: over een stuk tekst heen racen waarbij grote delen worden overgeslagen. Kennedy mag dan 10 kranten per ochtend in een mum van tijd gelezen hebben met Woods techniek om te leren snellezen, hij las niet meer dan koppen en quotes. Zijn grote achtergrondkennis maakte waarschijnlijk dat hij ook werkelijk kaas kon maken van wat zijn ogen voorbij zagen vliegen, vermoeden de onderzoekers.
De technieken voor het leren snellezen die daarna volgden, kennen ook wat kanttekeningen. Oftewel, deze technieken gaan je niet helpen om sneller te lezen én de tekst te begrijpen:
1. RSVP
RSVP (Rapid Serial Visual Presentation) is een techniek die totaal niet werkt als je wil weten wat je leest. Bij deze methode krijg je geen complete zinnen en alinea’s te zien, maar telkens één woord tegelijk. Het verdwijnt en dan verschijnt het volgende woord. Dit zou snellezen tot ongekende hoogten moeten doen stijgen. En dat doet het misschien, maar je brein heeft geen idee wat het ervan moet denken.
Lees je sneller? Ja. Begrijp je wat je leest? Nee.
RSVP belooft dat je razendsnel kunt lezen. Woorden flitsen één voor één voorbij, jij hoeft alleen te kijken. Klinkt efficiënt, maar je brein leest niet zo. Begrip ontstaat uit verbanden, niet uit losse woorden. Snel is zinloos als je niets onthoudt. #snellezen #tijdwinst
— Tijdwinst.com (@tijdwinst) April 9, 2026
2. Het perifere gebied
Nog een theorie waarbij velen zweren dat je er sneller van gaat lezen: het perifere gebied gebruiken om grote stukken tekst in één keer te lezen. Je oog ziet tenslotte ook een hoop letters links en rechts van het focus-woord. Als je die snel opslaat, dan lees je veel meer in één keer… dat is dan de gedachte.
Volgens onderzoekers is dit fout gedacht. Zij stellen het volgende:
“Perifere visie gebruiken om grote delen van een pagina in één keer te lezen, soms zelfs een hele pagina, in plaats van woord voor woord, is biologisch en psychologisch onmogelijk.”
Lees je sneller? Nee. Begrijp je wat je leest? Absoluut niet.
3. Dóórlezen
Veel andere technieken gebieden snellezers om vooral dóór te lezen. Om langs de woorden heen te jagen en te voorkomen dat je ogen terugschieten naar vorige woorden (regressie). Met een vinger of attribuut over het midden van de pagina gaan, waarmee je alle woorden gelezen zou hebben.
Sommige onderzoekers stellen zelfs zigzaggen over de pagina voor, omdat je via een diagonaal alle woorden in je brein op zou nemen die binnen deze perifere zone liggen. Klinkklare onzin, zegt het onderzoek.
Onderzoeker Woody Allen zei over deze techniek:
“Ik heb ooit een cursus snellezen gevolgd waar je je vinger over het midden van de pagina laat glijden en ik kon Oorlog en Vrede in 20 minuten uitlezen. Het gaat over Rusland.”
Lees je sneller? Nee. Begrijp je wat je leest? Wederom: nee
4. Kleuren lezen
Een theorie die best logisch klinkt, maar helaas ook niet blijkt te werken: het gebruik van kleurverschil in zinnen, om de kegels in je ogen (die voornamelijk werken met kleur, weet je nog?) te helpen de letters te onderscheiden en zo sneller over de pagina’s te glijden.
Ook onzin. De tijdwinst die je maakt met oogbeweging is nihil, omdat het zo snel gaat, zeggen de onderzoekers. Je leest dus misschien sneller, maar niet eens merkbaar.
Lees je sneller? Amper. Begrijp je de tekst? Mogelijk.
5. Subvocalisatie onderdrukken
Je herkent het misschien wel: je leest een tekst en leest de zinnen hardop in je hoofd op. Dit noem je subvocalisatie. Sommige psychologen beweren dat je deze ‘innerlijke stem’ moet onderdrukken, om uiteindelijk sneller te lezen. Andere onderzoekers beweren dat je subvocalisatie nodig hebt om een tekst te begrijpen. Met als reden: je leert van nature klanken en spraak aan, nog voordat je woorden lezen leert.
Onderzoekers zeggen ook het volgende:
“Om complexe stukken te begrijpen, is je innerlijke stem geen hinderende activiteit die geëlimineerd moet worden, zoals veel snellees-voorstanders suggereren. Visuele informatie (letters, red.) vertalen in fonologische vorm (klank, red.), is een basisvorm van taal en helpt lezers juist begrijpend lezen.”
Lees je sneller? Misschien. Begrijp je de tekst? Nee.
Waarom werken al deze technieken niet?
Bovengenoemde technieken werken stuk voor stuk de natuurlijke aanleg van je brein tegen. De belangrijkste reden is dat ze geen mogelijkheid geven (of de mogelijkheid beperken) voor oogbeweging over de tekst; vooruit én achteruit. Teruglezen heb je namelijk nodig voor optimaal woordbegrip, wat een belangrijk onderdeel is bij snellezen.
Zo zijn de meest voorkomende snellezen technieken sinds het begin in de jaren ‘50 ongeldig verklaard door de groep psycholoog-onderzoekers die deze conclusies trokken, op basis van 30 jaar aan studies naar snellezen.
Hoe kan ik dan wel sneller lezen? 6 tips voor een snellere leestijd!
Hoe het niet moet? Dat is inmiddels wel duidelijk. Gelukkig zijn er heel wat tips die je leestijd wél echt kunnen versnellen.
Welke technieken helpen om sneller door teksten te gaan?
Tip 1: Verban afleiding uit je omgeving
Misschien denk je: wat heeft mijn concentratie te maken met leestijd? Concentratie is het allerbelangrijkste als je sneller wilt lezen. WhatsApp-geluiden, e-mail-signalen, achtergrondmuziek of een bellende collega: het zorgt er allemaal voor dat je langzamer leest. Probeer zoveel mogelijk afleidingen uit je omgeving te bannen, zodat je je volledig op de tekst kunt concentreren. Hoe je dat doet? Zonder jezelf af en zet desnoods een koptelefoon met muziek zonder zang op je hoofd, zoals klassieke muziek met 60 bpm of binaural beats.
Op zoek naar concentratie binaural beats? Ik heb precies de playlist die je nodig hebt. Luister hem hier.
Tip 2: Let op je houding
Voorovergebogen zitten of je hoofd schuin houden, vermindert de zuurstoftoevoer naar je brein en kan je aandacht verslappen. Een kromme rug, een schuin hoofd of opgetrokken schouders zijn daarom geen goed idee. Kortom, schenk aandacht aan je houding tijdens het lezen.
Tip 3: Een bijwijzer is je beste vriend
Of je nu je vinger of een markeerstift gebruikt, een bijwijzer is héél belangrijk als je wilt snellezen. Het helpt je ogen gefocust te blijven en voorkomt dat je woord-voor-woord gaat lezen. Volg het tempo van de bijwijzer, zodat je subvocalisatie ook versnelt.
Tip 4: Het belang van annoteren
Hoe kan ik mijn leestijd verkorten zonder minder te begrijpen? Om dat voor elkaar te krijgen, is annoteren ook héél belangrijk. Annoteren houdt in dat je actief aantekeningen maakt of markeringen toevoegt aan de tekst, zoals het onderstrepen of markeren van belangrijke stukken. Dit doe je met een reden, namelijk om essentiële informatie te vinden én onthouden. Zo vind je belangrijke onderdelen makkelijk terug.
Tip 5: Doelstelling is belangrijk
Voordat je gaat snellezen, bepaal je je doel: wat wil je uit de tekst halen? Vraag jezelf af waarom je een stuk, artikel, boek of hoofdstuk wilt lezen. Is het om een standpunt in te nemen, om je voor te bereiden op een vergadering of om je persoonlijk te ontwikkelen? Door je doel vast te stellen, bereid je je brein voor en focus je beter op de informatie die voor jou belangrijk is.
Tip 6: Scan en skim
Scannen en skimmen is niet meer dan globaal over de tekst heen gaan met de snelleestechniek in een poging 20 tot 25 procent van de tekst proberen op te vangen. Je zoekt waar de belangrijke trefwoorden staan (aka scannen) en gaat daarna vluchtig door de tekst heen (aka skimmen). Zie dit als voorwerk om je begrip tijdens het snellezen te vergroten.
Hoe pas je deze tips toe?
Last but not least, vraag je je waarschijnlijk af: hoe snel heb ik snellezen onder de knie? En kan ik mijn leestijd trainen zoals een spier? Dat hangt af van hoe vaak je oefent. Oefen als volgt:
- Lees een tekst met een timer bij de hand: begin met eenvoudige teksten en stel een timer in om te meten hoe snel je leest. Herhaal dit dagelijks om te zien hoe je vooruitgang boekt. Probeer elke keer een beetje sneller te lezen zonder tekstbegrip te verliezen.
- Verhoog de moeilijkheidsgraad geleidelijk: gaat het snellezen van gemakkelijke teksten je goed af? Ga dan over op complexere teksten. Dit dwingt je brein harder te werken om de informatie sneller te verwerken en je leessnelheid te verbeteren.
- Herlees dezelfde tekst sneller: lees een tekst meerdere keren en probeer je leestempo te verhogen bij elke herlezing. Waarom? Dit helpt je om vertrouwd te raken met de structuur van de tekst en je snelheid op te voeren.
Het enige wat je dan hoeft te doen, is deze oefeningen 5 tot 10 minuten per dag te blijven uitvoeren. Zo krijg je snellezen vanzelf onder de knie.
Dagelijks handige inzichten? Volg ons op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.
Nóg sneller lezen? Volg een cursus!
Sta jij te popelen om in een race-tempo door je teksten te gaan? Er zijn (naast de tips in dit artikel) nóg meer manieren om je concentratie te verbeteren en je tekstbegrip omhoog te laten gaan, waardoor je een pro wordt in snellezen.
In onze 1-daagse cursus snellezen leren we je om sneller door die stapels papieren, rapporten en berichten heen te gaan, concentratieproblemen te laten verdwijnen, je productiviteit te verhogen en gefocust te werken en te lezen. De beste cursus snellezen – waar je technieken leert die écht werken.
Conclusie
Hoe weet ik of mijn leestijd effectief is (niet alleen snel, maar slim)? Heel simpel: wanneer je niet alleen door de woorden heen raast, maar ook écht begrijpt wat je leest. Snellezen draait namelijk niet om tempo alleen: het gaat om je leestijd te versnellen, zonder begrip van de tekst te verliezen. Onderzoek laat zien dat veel populaire snelleesmethodes weinig effect hebben, maar dat je leestijd wél kunt verkorten wanneer je brein en ogen efficiënt samenwerken. Door afleiding te bannen, je houding te verbeteren, een bijwijzer te gebruiken, actief te annoteren, te scannen en skimmen én met een duidelijk leesdoel te starten, kun je je leestijd flink verkorten. Gemiddeld lees je zo’n 2 tot 2,5 minuten per pagina, maar met oefening kun je dat tempo verhogen tot 300 woorden per minuut zonder begrip te verliezen. Met een paar minuten training per dag wordt snellezen een vaardigheid die je beheerst. En geloof mij: dat gaat je héél veel tijd besparen. Ik kan het weten als boekenwurm.
Natasja Bartholomé,
High performance blogger
Wie zijn wij? | Tijdwinst.com
Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen.
