Als student worstel jij je wekelijks door stapels teksten heen. Je leest studieboeken, artikelen, PowerPoints, samenvattingen… En dan hebben we het nog niet eens gehad over dat je al deze teksten ook nog moet begrijpen. Snellezen lijkt voor studenten dan ook een mooie oplossing. Maar werkt dat eigenlijk wel?

Wat komt aan bod:

    1. Samenvatting (of TL;DR 😉)
    2. Wat 30 jaar onderzoek laat zien over snellezen voor studenten
    3. Laten we beginnen bij het begin: wat is snellezen?
    4. Wat gebeurt er eigenlijk in je brein als je leest?
    5. Snelleestechnieken die NIET werken (en waarom)
    6. Hoe je wél sneller kunt lezen (als je teksten ook moet begrijpen)
    7. Hoe kun je dit trainen? Zo word je een pro in snellezen
    8. Tot slot
    9. Dagelijks handige inzichten?
    10. Veelgestelde vragen over snellezen (voor studenten)

Samenvatting (of TL;DR 😉)

  • Snellezen kan, maar alleen als je blijft begrijpen wat je leest.
  • De meeste commerciële technieken werken niet, ze houden er geen rekening mee dat je ook wilt snappen en onthouden wat je leest.
  • Wat wel werkt: focus, houding, een bijwijzer, actief annoteren, scannen en een duidelijk leesdoel.
  • Oefen dagelijks 5 tot 10 minuten om structureel sneller te worden.

Wat 30 jaar onderzoek laat zien over snellezen voor studenten

Iedere student kent het gevoel: je moet nog drie hoofdstukken, twee artikelen en een samenvatting doorlezen voor morgen en helaas is de concentratie ver te zoeken. Dus Google je op “sneller lezen” en stuit je op beloftes als “verdubbel je leessnelheid in 10 minuten”. Klinkt top, toch?

Snellezen bestaat al sinds 1959 en wordt sindsdien door vele mensen, waaronder presidenten, aangeprezen als dé oplossing om sneller door teksten heen te komen. Sinds 1987 doen wetenschappers onderzoek naar dit statement. Wat zijn de conclusies die we uit dertig jaar onderzoek kunnen trekken?

  • De meeste snelleestechnieken werken niet.
  • Slechts één aanpak werkt wél, al vergt dat wel wat oefening. 

Dus: wil jij slimmer studeren in plaats van harder? Lees dan verder. We leggen uit wat snellezen is, waarom het vaak niet werkt én hoe je jouw leeslijst van morgen wel sneller kunt afvinken.

Laten we beginnen bij het begin: wat is snellezen?  

Volgens de officiële definitie is snellezen:

“De vaardigheid om aanzienlijk sneller dan gemiddeld te lezen, zonder begrip te verliezen.”

Dat betekent dus niet: over een tekst heen vliegen en hopen dat je brein de rest invult. Het is belangrijk om dat even goed te beseffen. Want veel technieken die “snellezen” genoemd worden, zijn eigenlijk gewoon skimmen of scannen (dus: vluchtig lezen of trefwoorden zoeken). En dat is handig voor bepaalde situaties, maar niet als je een hoofdstuk moet snappen voor je tentamen of een theorie moet toepassen in je scriptie.

Hoe snel lezen we normaal?

De gemiddelde leessnelheid ligt rond de 165 – 200 woorden per minuut (wpm) in onze eigen taal. Dat komt neer op ongeveer een pagina per anderhalve minuut. Bij dat tempo begrijpen lezers ongeveer 50 – 60% van de tekst.

Wil je sneller lezen, dan kun je met oefening richting 350 – 400 woorden per minuut, mét goed begrip (80% of meer). Dat klinkt niet spectaculair, maar in de praktijk scheelt het je makkelijk een half uur per studiedag. En dat is winst. Zeker omdat je de tekst beter begrijpt én onthoudt.

Een kleine rekensom:

  • Een gemiddeld studie hoofdstuk heeft 4.000 woorden.
  • Met een snelheid van 200 wpm kost dat je 20 minuten. Met 400 wpm nog maar 10 minuten.
  • Tel uit je winst: vooral als je twintig van zulke teksten per week moet lezen.

Ik doe vaak snellezen op mijn tablet

Wat gebeurt er eigenlijk in je brein als je leest?

Voordat we duiken in de theorie over hoe je sneller kunt lezen, zonder veel begrip van de tekst te verliezen, is het handig om eerst meer te leren over hoe we eigenlijk lezen. Dit lijkt inmiddels vanzelf te gaan, maar het is allesbehalve natuurlijk. Praten leren we als kind uit onszelf, maar dit geldt niet voor lezen. Je brein moet samenwerken met je ogen op een supersnelle manier. Het proces is eigenlijk enorm indrukwekkend. 

Hoe werkt dit proces? Kort gezegd:

  • Je ogen maken kleine sprongetjes van woord naar woord (250 milliseconden per stop).
  • Je ziet ongeveer 7 letters scherp per keer. Links (3 – 4 letters) en rechts (14 – 15 letters) daarvan pak je nog wat mee, maar niet veel. Dit noem je het ‘perifere’ gebied.
  • Logische, korte en veelvoorkomende woorden slaat het over, zoals ‘de’.
  • Je ogen gaan soms (10% van de tijd) ook terug om iets te checken: dat heet regressie.
  • Je hersenen vertalen wat je ziet in klanken (je “innerlijke stem”) en daarna in de betekenis.

Die innerlijke stem, dat stemmetje dat je woorden “hoort” in je hoofd, is dus belangrijk. Veel snellees cursussen zeggen dat je deze subvocalisatie moet onderdrukken om sneller te kunnen lezen, maar dat is onzin. Zonder dat stemmetje snap je simpelweg niet wat je leest. 

En het is niet de enige snelleestechniek waarvan onderzoekers de werking de afgelopen 30 jaar hebben ontkracht. 

Snelleestechnieken die NIET werken (en waarom)

Net als met veel andere onderwerpen in het leven, geldt bij snellezen: als het bijna te mooi klinkt om waar te zijn, is het dat vaak ook. We behandelen een aantal van de populairste technieken en waarom ze jou niet gaan helpen bij je studie. 

1. RSVP (Rapid Serial Visual Presentation)

Bij deze methode verschijnt ieder woord van de tekst één voor één op een scherm. Je leest dus zonder te hoeven bewegen met je ogen. Klinkt slim en tijdbesparend, maar… je hersenen snappen de context niet meer. Het is alsof je een film kijkt, maar steeds maar één frame ziet.

2. Je perifere visie gebruiken

Dé truc om sneller te lezen zou zijn om hele regels of zelfs pagina’s tegelijk te “zien” via je perifere zicht. Het probleem: dat is biologisch onmogelijk. Je oog kan maar een klein scherp gebied tegelijk verwerken en dat is nodig wil je een tekst ook daadwerkelijk begrijpen. Wel zo handig als je wilt leren. 

3. Nooit terugkijken (regressie vermijden)

Sommige methodes verbieden je om terug te lezen. “Gewoon doorgaan!” zeggen ze dan. Maar terugkijken is juist essentieel om te controleren of je iets goed begrepen hebt. Met deze techniek mag je dan sneller door een tekst heen zijn, ook hier begrijp je er uiteindelijk niets van. 

4. Kleuren lezen

Je ogen gebruiken twee soorten ‘sensoren’ om te kunnen lezen: staafjes en kegeltjes. De staafjes pikken vooral licht en beweging op, terwijl de kegeltjes juist kleuren en details zien. Samen sturen ze al die informatie via je netvlies naar je brein, dat er vervolgens woorden, zinnen en uiteindelijk een betekenis aan geeft.

Er is een snelleestechniek die hierop inhaakt door gebruik te maken van het kleurverschil in zinnen (het contrast van zwarte letters op een witte achtergrond bijvoorbeeld) om zo de letters makkelijk te onderscheiden en sneller door een tekst heen te gaan. Ook onzin, zeggen onderzoekers. De tijdwinst die je hiermee maakt is verwaarloosbaar. 

Hoe je wél sneller kunt lezen (als je teksten ook moet begrijpen)

Gelukkig is er een aanpak die wel werkt als je niet alleen teksten sneller wilt lezen, maar ook wilt begrijpen. Ze helpen je brein efficiënter te werken.

1. Zorg voor focus

Stap 1 is om ervoor te zorgen dat je je goed op de tekst kunt concentreren. Het is waarschijnlijk een open deur, maar met goede reden: je hebt bij het blokken voor tentamens vast al zelf ondervonden hoe groot verschil focus maakt bij het lezen en leren.

Zo doe je het: Zet je telefoon op vliegtuigstand, sluit je tabbladen en leg je studieboek open op een rustige plek.

Toch achtergrondgeluid? Kies dan voor muziek zonder zang (zoals lo-fi of klassieke muziek met 60 bpm).

2. Zit goed (ja, echt)

Een ingezakte houding vermindert de zuurstoftoevoer naar je hersenen en dus je concentratie.

Aanpak: zit rechtop, houd je voeten op de grond en je boek op ooghoogte.

Leer je op een laptop? Dan hebben we een pro tip: zet je laptop op een stapel boeken, zodat je niet naar beneden hoeft te kijken en voorkomt dat je voorovergebogen moet zitten.

3. Gebruik een bijwijzer

Beweeg een pen, potlood of je vinger mee langs de regels terwijl je leest. Het helpt je ogen gefocust te blijven en voorkomt dat je verdwaalt in de tekst. Door de bijwijzer sneller te bewegen, bepaal je het tempo waarin je leest. Jouw innerlijke stem zal hierdoor ook versnellen. Zeker bij lastige teksten (zoals academische artikelen) is dit een uitkomst, zodat je tempo stabiel blijft.

4. Annoteer actief

Onderstreep, markeer of schrijf mini-notities in de kantlijn. Dat dwingt je om na te denken over wat je leest. Noteer bijvoorbeeld bij elke alinea één zin: “Wat is hier de kern?”

5. Maak gebruik van scannen en skimmen

Aan alleen scannen en skimmen heb je niet zoveel. Maar als je deze techniek gebruikt, voordat je de hele tekst leest, begrijp je al de grote lijn en weet je wat belangrijke trefwoorden zijn. Dit helpt je vervolgens om de tekst sneller te lezen (en te begrijpen).

6. Lees met een doel

Het helpt ook om te lezen met een doel. Vraag jezelf voor je begint: wat wilt je weten? Bijvoorbeeld: ik wil snappen wat er Piaget bedoelt met cognitieve ontwikkeling. Als je doel duidelijk is, filtert je brein automatisch relevante informatie uit de tekst.

Hoe kun je dit trainen? Zo word je een pro in snellezen

Bovenstaande tips kunnen een groot verschil maken, maar ze zijn geen wondermiddel. Uiteindelijk zal je het werk zelf moeten opknappen. Net zoals met elke skill geldt dat je het niet in één dag kunt. Maar met een beetje discipline kun je binnen een paar weken resultaat zien.

Tip: meet je beginsnelheid 

Om te weten of je straks daadwerkelijk sneller leest, is het goed om een nulmeting te doen. Hoe snel lees je nu? Dat is voor iedere persoon anders, waardoor je dit moet testen. 

  1. Voorbereiding: print de ‘snel lezen test’ (zie onderstaande QR), zoek een rustige plek en houd een timer bij de hand.
  2. Lezen: lees de tekst op je normale tempo en noteer je leestijd
  3. Tekstbegrip: beantwoord de vragen zonder terug te kijken.
  4. Berekenen: kijk in de wpm-tabel voor je leessnelheid en pas dit aan op basis van je tekstbegrip.

Oefen dagelijks

Vervolgens kun je aan de slag met oefenen. Overdrijf niet, met 5 tot 10 minuten oefenen elke dag kom je al een heel eind. Gebruik een timer en probeer telkens iets sneller te lezen, natuurlijk zonder begrip te verliezen. Begin met simpele teksten (nieuwsartikelen) en bouw op naar moeilijkere (studie hoofdstukken).

Björn Deusings, coach persoonlijke effectiviteit, en high performance blogger voor Tijdwinst.com, Inge Martina Nysten, hebben zich gewaagd aan een reading challenge en dit zijn hun bevindingen.

Herlees je teksten

Lees dezelfde tekst meerdere keren. De tweede keer herken je de structuur en dat helpt om sneller te lezen met behoud van begrip.

Volg een cursus snellezen

Met deze technieken kun je je leessnelheid al merkbaar verbeteren. Maar als je écht wilt leren lezen met focus, begrip én tempo, is er nog veel meer uit te halen. In onze ééndaagse cursus Snellezen ontdek je stap voor stap hoe je sneller door grote hoeveelheden tekst gaat, zonder hiervoor te hoeven inleveren op je begrip van de tekst. Zelfs bij complexe papers of dikke studieboeken!

Je leert precies hoe je de juiste technieken toepast, op een manier die wél wetenschappelijk onderbouwd is. Geen vage trucs of loze beloftes, maar praktische methodes die direct werken in jouw studentenleven.

Tot slot

Je gaat niet van de ene op de andere dag twee keer zo snel door je studieboeken heen als je probeert snel te lezen, maar met een paar praktische aanpassingen kun je wél tijd besparen én beter onthouden wat je leest. Of je nu bezig bent met je eerstejaars tentamens of je scriptie aan het afronden bent: snellezen is vooral een kwestie van aandacht, techniek en herhaling. Dus de volgende keer dat je voor een berg tekst zit: haal even adem, pak je bijwijzer en je pen om notities in de kant te maken, zet je timer, en lees met intentie. Oftewel: lees niet sneller om sneller te zijn, maar om slimmer te worden.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Dagelijks handige inzichten? 

Volg ons op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van slimmer communiceren, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw productiviteit een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, (snel)lees dan ons boek Elke Dag om 15.00 Uur Klaar en Full Focus op wat écht belangrijk is. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder. En snellezen? Tekstbegrip? En leessnelheid? Zulke zaken komen ook aan bod.

Veelgestelde vragen over snellezen (voor studenten)

  • Wat is snellezen precies en werkt het echt?

    Snellezen is een techniek om een tekst sneller te lezen. In de praktijk werkt snellezen deels: je kunt je leestempo zeker verhogen, maar er zit een grens aan wat je brein kan verwerken. Bij te hoge snelheden daalt je tekstbegrip sterk, vooral bij complexe of academische teksten. Snellezen werkt dus wél, maar vooral als je niet te snel wilt en rekening houdt met dat je een tekst ook wilt begrijpen.

  • Hoeveel sneller kun je lezen zonder de tekst te begrijpen?

    Als je geen rekening houdt met dat je de tekst wilt begrijpen, kun je veel sneller lezen. Maar wat is daarvan het nut? Onderzoek laat zien dat als je 400 woorden per minuut of meer leest, je begrip van de tekst vaak tot onder de 50% daalt.

  • Welke technieken voor snellezen zijn het meest effectief voor studenten?

    De meest effectieve snelleestechnieken voor studenten zijn die waarbij begrip en focus centraal staan:

    • Gebruik een bijwijzer (zoals je vinger of pen) om je ogen sneller over de tekst te leiden.
    • Scan en skim eerst om de structuur en kernwoorden te herkennen.
    • Werk met een duidelijk leesdoel, bijvoorbeeld: “Wat moet ik weten voor dit tentamen?”, zodat je brein gericht zoekt naar relevante info.
    • Annoteren (markeren of korte aantekeningen maken) helpt om belangrijke punten actief te verwerken.

  • Kun je snellezen leren in een paar dagen of duurt het langer?

    Snellezen is een vaardigheid die je niet in een paar dagen kunt leren. Om het echt onder de knie te krijgen is het belangrijk om dagelijks 5 tot 10 minuten te oefenen, met steeds complexere teksten. Onze 1-daagse cursus Snellezen helpt het proces wel te versnellen.

  • Helpt snellezen bij het leren voor tentamens en examens?

    Snellezen kan helpen bij het leren voor tentamens en examens, maar alleen als je je niet puur focust op het sneller lezen van de tekst, maar ook op het begrip ervan. Door actief in de kant notities te maken en niet door de woorden heen te jagen, help je jezelf de informatie beter te onthouden.

  • Wat is het verschil tussen snellezen en gewoon efficiënter lezen?

    Het verschil tussen snellezen en gewoon efficiënter lezen zit vooral in het resultaat. Bij snellezen draait het om je leessnelheid verhogen: meer woorden per minuut lezen zonder je begrip te verliezen. Efficiënter lezen is breder dan dat: het draait om slimmer omgaan met informatie. Denk aan het stellen van een leesdoel, vooraf scannen van de tekst, en weten wát je echt moet onthouden. Met andere woorden: snellezen is een techniek, efficiënt lezen is een strategie.

  • Hoe verbeter je je concentratie tijdens het snellezen?

    Om je concentratie tijdens het snellezen te verbeteren, lees je met een duidelijk doel voor ogen, zit je rechtop en elimineer je afleiding zoals meldingen en achtergrondgeluid. Door een bijwijzer te gebruiken, help je je ogen gefocust te blijven en niet over de tekst te dwalen.

  • Zijn er apps of tools die snellezen voor studenten ondersteunen?

    Er bestaan apps en tools die gemaakt zijn om snellezen voor studenten te ondersteunen, maar helaas werken deze met achterhaalde technieken die door wetenschappelijk onderzoek zijn ontkracht. Ze zijn vooral gericht op sneller lezen, maar vergeten daarbij dat je de tekst ook wilt begrijpen.

  • Kun je snellezen combineren met het maken van aantekeningen of samenvattingen?

    Je kunt snellezen combineren met het maken van aantekening door deze in de kant van je tekst te zetten tijdens het lezen en achteraf de volledige tekst samen te vatten. Ook als je eenmaal een samenvatting hebt gemaakt, kun je door de kracht van herhaling deze steeds sneller lezen, zonder het begrip van de tekst te verloren te laten gaan.

  • Welke veelgemaakte fouten maken studenten bij het snellezen en hoe voorkom je ze?

    Veelgemaakte fouten bij studenten zijn onder andere:

    • Te snel lezen zonder begrip.
    • Teruglezen vermijden (regressie).
    • Blindelings technieken zoals RSVP of perifere leesstrategieën gebruiken.
    • Hun innerlijke stem (subvocalisatie) volledig onderdrukken.

    Dit leidt vaak tot oppervlakkig lezen en weinig onthouden.

  • Hoe lees je zo snel mogelijk?

    Om zo snel mogelijk te lezen zonder al te veel begrip te verliezen, volg je deze strategie:

    • Begin met een duidelijk doel voor ogen.
    • Scan en skim eerst voor structuur en kernwoorden.
    • Gebruik een bijwijzer zoals je vinger of pen.
    • Lees actief door belangrijke woorden te markeren of korte notities te maken.

  • Is snel lezen goed voor het studeren?

    Snel lezen kan goed zijn voor studeren, maar alleen als je het gericht en slim inzet. Het helpt vooral om snel overzicht te krijgen, hoofdlijnen te herkennen en kernbegrippen te vinden. Voor complexe theorieën, formules of diepgaande analyse is langzaam en aandachtig lezen nog steeds beter. De sleutel om goed te studeren is vaak een combinatie.

  • Wat is de gemiddelde leessnelheid?

    De gemiddelde leessnelheid van volwassenen ligt rond de 165 tot 200 woorden per minuut (wpm). Bij deze snelheid begrijpen de meeste mensen ongeveer 50–60% van de tekst, wat neerkomt op een effectieve leessnelheid van zo’n 125 wpm.

  • Wat is de MaxaM-methode?

    De MaxaM-methode is een snelleesmethode die vooral draait om begrip en onthouden, niet alleen om snelheid. In plaats van één vaste techniek, combineert het verschillende strategieën om informatie sneller te verwerken, te analyseren en te onthouden. Het draait om efficiënter lezen: je leert de tekst beter te begrijpen én te onthouden.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen. 

Populaire trainingen: